«Μαμά πεινάω…»

Μια φράση που έχουν ξεστομίσει πολλάκις αι γενναιαί πάσαι των Ελλήνων. Έκφραση ενδεικτική του ζωτικού ρόλου της μητέρας στην ανατροφή των παιδιών. Στη μάνα στρέφονται τα μικρά παιδιά όταν είναι πεινασμένα, όχι μόνο στο γένος των ανθρώπων αλλά και σε όλα τα έμβια όντα, από τον ελέφαντα της Νότιας Αφρικής ως τα παπαγαλάκια της Μαγιόρκας. Κάτι τόσο φυσικό, τόσο δεδομένο.
Ο άνθρωπος, βέβαια, είναι από τη φύση του έλλογο ον, εξ’ ου και αναζητά πάντα το διαφορετικό, την καινοτομία. Έτσι κι εδώ. Βλέποντας την εμμονή όλων των αντιπροσώπων του έμβιου βασιλείου στην ανάγκη για τροφή, αποφάσισε να προχωρήσει στην καταστολή της. Το αποτέλεσμα;
Anorexia nervosa. Μια από τις αρρώστιες του δυτικού, ανεπτυγμένου κόσμου. Εκεί που ο πολιτισμός έχει κάνει άλματα, εκεί που οι κοινωνίες έχουν εξασφαλίσει πληθώρα αγαθών και οι ιατρικές επιστήμες δεν αφήνουν τον άνθρωπο αβοήθητο ούτε στο παραμικρό βηχαλάκι, εκεί έχει δημιουργηθεί η νέα μεγάλη απειλή, αυτή της αρρώστιας την οποία προκαλούν ψυχολογικά αίτια.
Ανοίγω περιοδικά μόδας, διαβάζω τηλεόραση, ενημερώνομαι. Βλέπω γύρω μου, παρατηρώ τα παιδιά με τα οποία συναναστρέφομαι. Αγόρια και κορίτσια. Τα περισσότερα κορίτσια είναι υπερβολικά αδύνατα. Όσα είναι κανονικά, θεωρούν εαυτόν χοντρόν. Όσα είναι πράγματι χοντρά, παρουσιάζουν συμπεριφορές εσωστρεφείς, καλύπτουν το σώμα τους φορώντας μαύρα φαρδιά ρούχα και έχουν δυσκολία να εκφράσουν σωματικά τα συναισθήματά τους. Σαν ένα συναίσθημα ένοχής να έχει ζωγραφιστεί στο πρόσωπό τους. Μια ενοχή που δεν ξεπλήρωσαν ακόμα, για τα περιττά κιλά που έχουν…
Στα αγόρια η κατάσταση φαντάζει πιο ελεγχόμενη, καθ’ ότι το επιβληθέν καταναλωτικό πρότυπο θέλει τον άντρα όχι ανορεξικά αδύνατο αλλά καλογυμνασμένο. Σίγουρα πιο υγιές, αναμφισβήτητα λιγότερο επιβλαβές. Κι εδώ όμως υπάρχουν τα άκρα. Φίλοι που κάνουν ενέσεις στα μπράτσα τους για να φουσκώσουν ή τρώνε σοκολάτες εμπλουτισμένες με πρωτεϊνη για να πρηστούν οι μύες.
Βλέποντάς τα όλα αυτά, δύο είναι οι κυρίαρχες σκέψεις μου.
1) Γιατί;
2) Εγώ προς τα πού οδεύω;
Κάπως έτσι αντιλαμβάνεσαι, ακόμα και αν ο ίδιος είσαι έφηβος και σε ενοχλεί όταν σου το λένε, ότι πράγματι οι νέοι είμαστε πολύ πιο ευάλωτοι και εύκολα θύματα της διαφήμισης. Μιας διαφήμισης που δρα απευθείας στο υποσυνείδητο, το δονεί με εκατοντάδες μηνύματα σε μηδενικό χρόνο, το συγκλονίζει… Πότε να προλάβεις να αντιδράσεις; Τύπος, τηλεοράσεις, μαγαζιά ρούχων, όλα μοιάζουν μια τεράστια καλοστημένη συνομωσία που θέλει να σε κάνει να πιστέψεις ότι, όταν η ζυγαριά σου δείξει 75 αντί για 69 κιλά, παύεις να είσαι επιθυμητός, ερωτεύσιμος, sexy. Όλοι μαζί, λοιπόν, στη λούμπα. Αυτή τη στιγμή, σχεδόν όλες μου οι φίλες είναι σε δίαιτα. Κορίτσια νέα, όμορφα, μοδάτα, που όμως «θέλουν να χάσουν μερικά κιλά ακόμα». Μία από αυτές λιποθύμησε πριν λίγες μέρες από αδυναμία. «Τρώω!» είναι η μόνιμη επιχειρηματολογία της στις συζητήσεις μας, και όταν οι υπόλοιποι την πιέζουν λεκτικά, ξεσπά σε κλάματα.
Έχω υπάρξει ένας μικρός τόφαλος, ένας κινούμενος μπόγος για τα περισσότερα χρόνια της ζωής μου (σχεδόν τα 2/3). Έχω υποστεί ρατσισμό και κοροϊδία ουκ ολίγες φορές για τα περιττά κιλά που είχα. Έχω κλάψει κάμποσες από αυτές, σκεπτόμενος ότι ποτέ δε θα μπορέσω να κοιτάξω τον εαυτό μου στον καθρέφτη και να πω «μου αρέσεις». Ίσως αυτός είναι ο λόγος που τα τελευταία 3 χρόνια προσέχω τη διατροφή μου και γυμνάζομαι. Κατάφερα να σπάσω το προσωπικό μου κατεστημένο. Συχνά αναρωτιέμαι αν είμαι θύμα κι εγώ ο ίδιος αυτής της μεγάλης προπαγάνδας που το πρωί σου διαφημίζει τους κοιλιακούς του Brad Pitt και το μεσημέρι σου πετάει στη μάπα το junk food ως καθημερινό τρόπο ζωής, έχοντας στόχο να σε αποπροσανατολίσει. Όσες φορές το σκέφτομαι, καταλήξω στο συμπέρασμα ότι ακόμα δεν έχω θυματοποιηθεί, όχι εντελώς τουλάχιστον. Υγεία και αυταρέσκεια, όπως κι αν έρχεται αυτή. Άλλαξα τον εαυτό μου, επειδή δεν τον άντεχα έτσι όπως ήταν. Επειδή μου προκαλούσε κατάθλιψη.
Ο Ολιβιέρο Τοσκάνι, γνωστός για τις ανορθόδοξες λήψεις του φωτογράφος, επέστρεψε πρόσφατα με μια σειρά διαφημιστικών φωτωγραφιών που σοκάρει. Φωτογραφίζει μια ανορεξική κοπέλα σε διάφορες στιγμές της ζωής της. Οι φωτογραφίες χρησιμοποιούνται στην καμπάνια με τίτλο «Όχι στην ανορεξία» για την προώθηση γυναικείων ρούχων. Και είναι αρκετά σοκαριστικές.
Η διαφήμιση, αιτία καθιέρωσης του ανορεξικού προτύπου για το γυναικείο σώμα, επιχειρεί τώρα να καταστείλει την κατάσταση που η ίδια δημιούργησε. Ποιος ξέρει τι μας επιφυλάσσει στο μέλλον;